Regres ubezpieczeniowy – kiedy ubezpieczyciel może żądać zwrotu?

Regres ubezpieczeniowy polega na dochodzeniu przez ubezpieczyciela zwrotu wypłaconego odszkodowania od osoby, która ma za nie odpowiadać. Nie oznacza to jednak, że każda wypłata pozwala zażądać pieniędzy od sprawcy lub własnego klienta. Trzeba rozróżnić przejęcie roszczenia poszkodowanego oraz szczególny regres wobec kierującego objętego komunikacyjnym OC.

Jak działa regres z art. 828 k.c.?

Jeżeli nie umówiono się inaczej, po wypłacie odszkodowania roszczenie ubezpieczającego wobec osoby trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi na ubezpieczyciela do wysokości wypłaty. Wynika to z art. 828 § 1 k.c. Zasadę stosuje się odpowiednio również przy ubezpieczeniu zawartym na cudzy rachunek.

Przykładowo właściciel zalanego mieszkania może otrzymać świadczenie ze swojej polisy. Następnie jego ubezpieczyciel może wystąpić przeciwko osobie odpowiedzialnej za zalanie. Musi jednak istnieć podstawa odpowiedzialności tej osoby. Wypłata z polisy nie tworzy odpowiedzialności sąsiada, zarządcy czy wykonawcy, jeżeli wcześniej nie wynikała ona z przepisów i okoliczności zdarzenia.

Jeżeli ubezpieczyciel pokrył tylko część szkody, poszkodowany zachowuje roszczenie o pozostałą część. Art. 828 § 1 k.c. przyznaje mu w tym zakresie pierwszeństwo zaspokojenia przed ubezpieczycielem. Łączne rozliczenie nie może prowadzić do podwójnego naprawienia tej samej szkody.

Dlaczego regres z komunikacyjnego OC jest inny?

Komunikacyjne OC co do zasady chroni przed finansowymi skutkami odpowiedzialności za szkodę. Art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych przewiduje jednak szczególne sytuacje, w których ubezpieczyciel może odzyskać wypłacone świadczenie od kierującego. Dotyczy to kierującego, który:

wyrządził szkodę umyślnie albo w ustawowo określonym stanie związanym z alkoholem lub innymi substancjami;
wszedł w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa;
nie miał wymaganych uprawnień do kierowania, z ustawowymi wyjątkami;
zbiegł z miejsca zdarzenia.

Wyjątki dotyczące braku uprawnień obejmują m.in. ratowanie życia ludzkiego lub mienia. Nie należy też utożsamiać każdego oddalenia się z miejsca kolizji ze zbiegnięciem. Znaczenie mają konkretne okoliczności i dowody. Samo spowodowanie wypadku nie wystarcza do regresu na tej podstawie.

Czy rodzina lub rodzice dziecka zawsze odpowiadają?

Nie. W regresie z art. 828 k.c. co do zasady nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia przeciwko osobom pozostającym z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjątek dotyczy umyślnego wyrządzenia szkody. Istotne jest wspólne gospodarstwo, a nie samo pokrewieństwo.

Również rodzice nie odpowiadają automatycznie za każdą szkodę wyrządzoną przez dziecko. Przy dziecku poniżej trzynastego roku życia trzeba uwzględnić art. 426 k.c., a odpowiedzialność osoby zobowiązanej do nadzoru oceniać m.in. według art. 427 k.c. Przepis pozwala uwolnić się od odpowiedzialności, gdy nadzór był prawidłowy albo szkoda powstałaby także przy starannym nadzorze. Istnieją też szczególne reguły odpowiedzialności ze względów słuszności, określone w art. 428 k.c.

Co wyznacza kwotę i przedawnienie regresu?

Ubezpieczyciel powinien wykazać zdarzenie, podstawę odpowiedzialności, rozmiar szkody i wypłatę. Osoba wezwana do zapłaty może kwestionować zarówno swoją odpowiedzialność, jak i poszczególne koszty. Pomocne są zdjęcia, protokoły, wyceny, faktury i dokumenty pokazujące rzeczywistą przyczynę uszkodzeń.

Nie ma jednego sposobu liczenia przedawnienia dla wszystkich regresów. Przy przejęciu roszczenia z art. 828 k.c. znaczenie zachowują zasady dotyczące tego roszczenia; sama wypłata nie oznacza automatycznie nowego pełnego terminu. Przy regresie szczególnym trzeba odrębnie ocenić jego podstawę, wymagalność i zdarzenia wpływające na bieg przedawnienia.

Jak sprawdzić swoją sytuację?

Przygotuj wezwanie, opis zdarzenia, dokumenty szkody i posiadane polisy OC. Analizuję te materiały w ramach sporów z ubezpieczycielami, sprawdzam zasadność żądania i możliwe zarzuty. W sprawie oceny regresu możesz skontaktować się telefonicznie, e-mailem albo przez formularz.

Podstawy prawne i źródła

Autor: Marcin Kamiński, radca prawny.

Umów konsultację