Jak skutecznie przeprowadzić postępowanie spadkowe?
Kiedy nastąpi śmierć spadkodawcy, spadkobiercy muszą zadecydować, czy chcą odziedziczyć jego majątek, czyli przyjąć spadek. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego, a więc przejście przez wszystkie (nierzadko bardzo skomplikowane) formalności w celu uzyskania prawa do nabytego spadku. Jak wygląda postępowanie spadkowe? O czym należy pamiętać? Ile czasu mają spadkobiercy, by przeprowadzić sprawę o spadek? Kiedy warto przeprowadzić sądowe procedury spadkowe przy wsparciu radcy prawnego? Szczegóły w artykule.
Sprawa o spadek a kwestie dziedziczenia
Jeżeli spadkodawca w prawidłowy sposób przygotował testament, to według prawa taki dokument ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym.
Jednak często się zdarza, że zmarły nie pozostawił po sobie żadnego testamentu albo przygotował taki dokument niewłaściwie. Możliwe też, że uwzględnieni w testamencie spadkobiercy zdecydowali się nie przyjmować spadku. Wtedy obowiązuje dziedziczenie ustawowe. W takim przypadku określa się kolejność dziedziczenia przez członków najbliższej rodziny.
Ustawowy czas na przyjęcie lub odrzucenie spadku
Przyjęcie spadku nie jest obowiązkowe. Każdy ze spadkobierców – czy określonych na podstawie testamentu, czy dziedziczenia ustawowego – w ciągu 6 miesięcy od daty otwarcia spadku musi podjąć decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
W tym terminie powinien złożyć oświadczenie spadkowe, w którym zawiera jeden z następujących wyborów:
- odrzucenie spadku;
- przyjęcie spadku w sposób prosty, czyli razem z odpowiedzialnością za wszystkie długi spadkowe;
- przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli razem z odpowiedzialnością za długi spadkowe ograniczone do wartości ustalonego inwentarza spadkowego.
Takie oświadczenie może złożyć albo u notariusza, albo w sądzie. Jeżeli w określonym terminie tego nie uczyni, uznaje się, że przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Postępowanie spadkowe u notariusza – jak wygląda?
Droga notarialna sprawdza się wtedy, gdy mamy do czynienia z jednym spadkobiercą albo gdy spadkobiercy są zgodni (np. nie kwestionują postanowień testamentu) i nie ma żadnych przeciwwskazań formalnych. W dodatku wszyscy spadkobiercy ustawowi lub testamentowi muszą być obecni podczas sporządzania właściwego aktu.
Spadkobiercy powinni przynieść do kancelarii notarialnej odpowiednią dokumentację, czyli: swoje dowody tożsamości (dowód osobisty lub paszport), odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpis aktów urodzenia spadkobierców, odpis aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku (w przypadku dziedziczenia ustawowego), oryginał testamentu (w przypadku dziedziczenia testamentowego), inne istotne z punktu widzenia spadku dokumenty.
Notariusz najpierw sporządza protokół dziedziczenia i przygotowuje akt poświadczenia dziedziczenia. Potem dokonuje wpisu do Rejestru Aktów Poświadczeń Dziedziczenia, prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną.
Sądowe postępowanie spadkowe – na czym polega?
W przypadku sądowej procedury spadkowej konieczne jest złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Trzeba to zrobić w sądzie rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Z takiego rozwiązania może skorzystać osoba uważająca się za spadkobiercę albo osoba mająca prawny interes w określeniu spadkobiercy (np. wierzyciel spadkodawcy).
We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku powinna się znajdować między innymi taka dokumentacja, jak: dane wnioskodawcy, dane zainteresowanych osób, odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpis aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku (w przypadku dziedziczenia ustawowego), oryginał testamentu (w przypadku dziedziczenia testamentowego), uzasadnienie wniosku.
Następnie sąd wzywa zainteresowane osoby i w trybie nieprocesowym wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Określa też, komu przypada jaka część spadku. Natomiast nie dzieli odziedziczonego majątku między spadkobierców.
Dział spadku jako drugi etap postępowania spadkowego
Po stwierdzeniu nabycia spadku następuje drugi etap postępowania spadkowego, a mianowicie dział masy spadkowej. Każdy ze spadkobierców otrzymuje swoją część odziedziczonego majątku, żeby móc nią swobodnie zarządzać. Dział spadku również ma miejsce albo u notariusza, albo w sądzie.
Jeżeli spadkobiercy są zgodni odnośnie tego, jak podzielić spadek, mogą zdecydować się na usługi notariusza. Jednak nie zawsze sprawa jest taka prosta. Kiedy spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia odnośnie działu spadku, pozostaje im udanie się do sądu. Wniosek do sądu o podział masy spadkowej może złożyć każdy ze spadkobierców. Potrzebne są wtedy następujące dokumenty: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, spis inwentarza spadkowego, testament spadkodawcy.
Postępowanie o dział spadku wiąże się często z trudnymi emocjami między bliskimi, które utrudniają dojście do porozumienia. To z reguły bardzo długi i skomplikowany rodzaj sprawy, niekiedy ciągnie się latami i wymaga przesłuchania wielu świadków oraz powołania biegłych. Dlatego warto wtedy skorzystać z usług radcy prawnego.
Potrzebujesz kompleksowego wsparcia w sprawie dotyczącej spadku i podziału majątku spadkowego? Skontaktuj się z nami, a pomożemy na każdym etapie postępowania spadkowego, od przygotowania odpowiedniej dokumentacji i napisania wniosków po rozprawę sądową.