Wybrane orzeczenia TSUE dotyczące kredytów frankowych

Orzeczenia TSUE wyjaśniają zakres ochrony konsumenta, ale nie zastępują rozstrzygnięcia konkretnego sporu przez polski sąd. Poniżej omawiam cztery wybrane sprawy z lat 2023–2024 dotyczące umów kredytowych i skutków niedozwolonych postanowień. To uporządkowany przegląd ich znaczenia, a nie zestawienie wszystkich najnowszych orzeczeń. Przy wykorzystaniu ich w postępowaniu trzeba uwzględnić także dalszy rozwój orzecznictwa i okoliczności danej umowy.

C-140/22: ochrona bez sformalizowanego oświadczenia

W wyroku z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, TSUE sprzeciwił się uzależnianiu wykonywania praw konsumenta od złożenia przed sądem szczególnego oświadczenia o odmowie utrzymania klauzuli, znajomości skutków nieważności i zgodzie na nieważność umowy. Rozstrzygnięcie dotyczyło wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.

Trybunał zakwestionował również pomniejszanie zwrotu należnego konsumentowi o odsetki, które bank otrzymałby, gdyby umowa pozostała skuteczna. Nie oznacza to jednak zbędności wyjaśnienia klientowi skutków procesu. Należy odróżnić obowiązek zapewnienia świadomej decyzji od formalności, od której miałoby dopiero zależeć powstanie ochrony.

C-756/22: ograniczenie dodatkowych żądań banku

11 grudnia 2023 r. TSUE wydał w sprawie C-756/22 postanowienie, nie wyrok. Potwierdził, że w razie upadku całej umowy kredytu hipotecznego wskutek niedozwolonych warunków dyrektywa 93/13 sprzeciwia się przyznaniu bankowi kwot wykraczających poza wypłacony kapitał oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od wezwania do zapłaty.

Orzeczenie ma znaczenie przy ocenie żądań wynagrodzenia lub innych dodatkowych świadczeń związanych z udostępnieniem kapitału. Nie uzasadnia natomiast twierdzenia, że kredytobiorca nigdy nie poniesie żadnych kosztów. Nadal wymagają analizy rozliczenie kapitału, ewentualne opóźnienie w jego zwrocie i koszty postępowania.

C-28/22: przedawnienie i odsetki za opóźnienie

Wyrok z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, odrzucił asymetrię polegającą na liczeniu przedawnienia roszczeń banku dopiero od trwałej bezskuteczności umowy, podczas gdy dla konsumenta termin miał biec już od uzyskania lub powinności uzyskania wiedzy o nieuczciwym warunku. Nie można więc powoływać tego wyroku jako potwierdzenia, że bank zawsze może czekać na szczególne oświadczenie złożone na rozprawie.

Trybunał zakwestionował także takie zastosowanie prawa zatrzymania, które pozbawiałoby konsumenta odsetek za opóźnienie należnych po upływie terminu wynikającego z wezwania do zwrotu świadczeń. Konkretną datę przedawnienia lub początku naliczania odsetek trzeba jednak ustalić na podstawie dokumentów i właściwych reguł rozliczenia.

C-531/22: badanie umowy na etapie egzekucji

Wyrok z 18 stycznia 2024 r., C-531/22, dotyczył skutecznej kontroli niedozwolonych postanowień w związku z egzekucją opartą na prawomocnych nakazach zapłaty. TSUE sprzeciwił się wyłączeniu badania przez sąd nadzorujący egzekucję, gdy kontroli nie przewidziano przy wydawaniu nakazu albo pozostawiono ją wyłącznie etapowi sprzeciwu przy znacznym ryzyku, że konsument go nie wniesie.

Orzeczenie odnosi się także do postanowień mających taki sam sens i skutek jak klauzule wpisane do krajowego rejestru. Nie stwierdza automatycznie nieuczciwości każdej klauzuli indeksacyjnej ani nieważności wszystkich kredytów CHF. Nie uchyla również samo przez się nakazu zapłaty i nie zatrzymuje konkretnej egzekucji.

Jak wykorzystać orzeczenia w swojej sprawie?

Do analizy przygotuj umowę, regulamin, aneksy, historię spłat oraz reklamacje i wezwania z dowodami doręczenia. Jeśli trwa proces lub egzekucja, potrzebne są dodatkowo pozew, nakaz albo wyrok, doręczone pouczenia oraz aktualne pisma komornika. Te dokumenty pozwalają ustalić, które zagadnienia rzeczywiście występują w sprawie i jaki środek procesowy jest dostępny.

Pomagam ocenić znaczenie orzecznictwa dla konkretnego sporu dotyczącego kredytu frankowego, przygotować roszczenia lub obronę przed żądaniami banku. Jeśli chcesz omówić dokumenty, skontaktuj się ze mną.

Podstawy prawne i źródła

Autor: Marcin Kamiński, radca prawny.

Umów konsultację