Stwierdzenie nabycia spadku — wniosek, dokumenty i przebieg

Stwierdzenie nabycia spadku pozwala urzędowo potwierdzić, kto dziedziczy po zmarłym i w jakich udziałach. Dokument bywa potrzebny przy sprawach bankowych, nieruchomościowych i dalszym podziale majątku. Można uzyskać postanowienie sądu, a po spełnieniu ustawowych warunków skorzystać z notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Co potwierdza postanowienie sądu?

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy, a nie dopiero w dniu rozprawy. Wynika to z art. 924–925 Kodeksu cywilnego. Postanowienie sądu potwierdza nabycie i określa spadkobierców oraz ich udziały.

Zgodnie z art. 1027 k.c. wobec osoby trzeciej, która sama nie rości sobie praw do spadku, prawa wynikające z dziedziczenia wykazuje się stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Sam testament nie zastępuje takiego potwierdzenia.

Postanowienie nie przyznaje automatycznie konkretnego mieszkania jednemu spadkobiercy. Gdy majątek ma zostać rozdzielony między kilka osób, zwykle potrzebny jest następny etap: dział spadku.

Kto składa wniosek i do którego sądu?

Z wnioskiem może wystąpić osoba mająca w tym interes, nie tylko jeden z przyszłych uczestników podziału majątku. Podstawę stanowi art. 1025 § 1 k.c. Wnioskodawca powinien wskazać znane mu osoby mogące dziedziczyć i podać informacje pozwalające ustalić ich udział w postępowaniu.

W sprawie krajowej wniosek kieruje się co do zasady do sądu rejonowego ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Dalsze reguły określa art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego. Nie należy wybierać sądu wyłącznie według własnego adresu lub położenia mieszkania. Jeżeli zmarły mieszkał za granicą, najpierw trzeba sprawdzić jurysdykcję i prawo właściwe.

Co przygotować do wniosku?

Zakres dokumentów zależy od podstawy dziedziczenia i sytuacji rodzinnej. Przydatne będą:

  • odpis aktu zgonu i dane ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy;
  • akty stanu cywilnego wykazujące pokrewieństwo, małżeństwo i zmiany nazwisk;
  • znane testamenty oraz informacje o ich wcześniejszym ogłoszeniu;
  • dane i adresy znanych osób mogących dziedziczyć;
  • dokumenty dotyczące przyjęcia, odrzucenia spadku lub zrzeczenia się dziedziczenia;
  • informacje o wcześniejszej sprawie spadkowej lub akcie notarialnym.

We wniosku trzeba wyjaśnić, po kim ma nastąpić stwierdzenie nabycia, na jakiej podstawie i jakie okoliczności potwierdzają żądanie. Braki w dokumentach warto rozpoznać przed złożeniem pisma, zamiast zakładać, że sąd sam odnajdzie wszystkie potrzebne dane.

Jak przebiega postępowanie?

Sąd przeprowadza rozprawę i bada, kto dziedziczy, w tym czy pozostawiono testament. Może odebrać zapewnienie spadkowe oraz przeprowadzić inne dowody. Reguły te wynikają z art. 669–677 k.p.c. Spór o testament, nieustalone adresy lub potrzeba poszukiwania spadkobierców mogą wymagać dodatkowych czynności.

Stwierdzenie nabycia spadku zasadniczo nie następuje przed upływem sześciu miesięcy od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 k.c.). Nie jest to sześciomiesięczny termin na złożenie samego wniosku o stwierdzenie nabycia.

Kiedy można skorzystać z aktu notarialnego?

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia sądu. Warunki jego sporządzenia określają art. 95a–95j Prawa o notariacie. Potrzebne są m.in. zgodne żądanie i udział wszystkich osób zainteresowanych w przewidzianej prawem procedurze. Nie zawsze muszą one składać wszystkie oświadczenia jednocześnie przed tym samym notariuszem.

Notariusz nie może rozstrzygnąć sporu o osobę spadkobiercy ani pominąć ustawowych przeszkód. Akt nie obejmuje dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Przy niezgodzie co do dziedziczenia odpowiednią drogą jest postępowanie sądowe.

Jak mogę pomóc?

Pomagam ustalić potrzebne dokumenty, przygotować wniosek i stanowisko w sprawie oraz reprezentuję klientów przed sądem. Więcej informacji znajdziesz w opisie pomocy w sprawach spadkowych. Aby omówić swoją sytuację, skontaktuj się telefonicznie, e-mailowo lub przez formularz.

Podstawy prawne i źródła

Autor: Marcin Kamiński, radca prawny.

Umów konsultację